Rakotwórcze rzeczy w naszych domach? Zabawki plastikowe, teflon, mydło i świece.

Rakotwórcze rzeczy w naszych domach? Zabawki plastikowe, teflon, mydło i świece.

Na przestrzeni ostatnich lat pojawiło się wiele mitów
dotyczących tego, które przedmioty codziennego użytku mogą być niebezpieczne dla naszego zdrowia.
W internecie można znaleźć informacje, że niemal wszystko obecnie z czym mamy styczność na co dzień może wywoływać choroby, a szczególnie te, których boimy się najbardziej, czyli nowotwory złośliwe. Ile prawdy jest w tych zarzutach ?
Dziś oddzielimy fakty od mitów na temat tego, które sprzęty codziennego użytku i kiedy mogą być niebezpieczne i rakotwórcze.
 

WHO szacuje, że w 2018 aż 9,6 milionów
ludzi umrze na nowotwory złośliwe, te statystyki się
pogarszają z roku na rok. Gdzie leży przyczyna ?   Dziś zajmę się kilkoma rzeczami codziennego użytku. To właśnie wokół tych rzeczy w ostatnich latach narosły różne historie  w internecie. Jedni twierdzą, że te rzeczy w naszych domach grożą nam śmiertelną chorobą, drudzy bronią  jak niepodległości tego, że są absolutnie bezpieczne.   Co mówią na ten temat naukowcy ?

1. Teflonowa patelnia. Czy może nas zabić ?   Każdy z nas słyszał kiedyś w życiu żeby nie używać teflonowych patelni na co dzień, bo są trujące i rakotwórcze.
Prawda jest taka, że było to przedmiotem wielu sporów pomiędzy naukowcami i to nawet w ostatnich latach rozgorzał spór między słynną fundacją WWF, a producentem, który opatentował słowo „Teflon” firmą DuPont, dotyczący tego czy teflon jest bezpieczny dla zdrowia.
Teflon wywodzi się z technologii wojskowych jest jedną z najbardziej śliskich powierzchni na świecie. Producenci teflonu utrzymują, że o ile gotuje się potrawy na normalnych temperaturach (do 260 stopni Celsjusza), nie ma absolutnie żadnego ryzyka.
Teflon może stać się niebezpieczny dopiero w temperaturze powyżej 400 stopni Celsjusza, a to jest niemalże niemożliwe w naszych kuchniach. Na przykład frytki smaży się w temperaturze 190-240°C. Teflon został zbadany w amerykańskim Laboratorium Toksykologii i Medycyny Przemysłowej pod kątem całkowitego bezpieczeństwa dla zdrowia oraz pod kątem zapewnienia produktom powstałym z jego wykorzystaniem jak najwyższej jakości. Badania zlecone przez producenta wykazały, że podejrzenia o jakąkolwiek szkodliwość są zupełnie bezpodstawne. Powstaje pytanie czy wierzyć badaniom zleconym przez samego producenta ? Jako lekarz muszę w końcu oprzeć się na jakichś konkretnych badaniach. Wygląda na to, że werdykt wydała tutaj organizacja IARC należąca do WHO, która zaklasyfikowała teflon jako substancję grupy 3 czyli nie działającej rakotwórczo na ludzi.
Ale ..oczywiście należy używać patelni teflonowych zgodnie z zaleceniami producentów czyli nie pocierać powierzchni innymi sztućcami niż drewniane i nie rysować powierzchni. Faktem jest też, że materiał, z którego powstaje teflon czyli PFOA kwas perfluooroktanowy, został zaklasyfikowany przez tę samą organizację jako możliwie rakotwórczy dla ludzi. Może też powodować choroby tarczycy i obniża odporność (otrzymał kategorię ryzyka 2B). Dla przykładu ludzie, którzy pili wodę zanieczyszczoną tą substancją w Zachodniej Virginii, otrzymali 600 milionów dolarów odszkodowań od producenta teflonowych patelni.

2.Szampon. Czy od mycia włosów szamponem lub mydłem można dostać raka ?   To jeden z częstych zarzutów jakie słyszę od pacjentów, głownie dotyczą one laurylosiarczanów sodu, w skrócie SLS, które są składnikiem mydła, szamponów, a nawet past do zębów .
Przede wszystkim owa tajemnicza substancja SLS to surfaktant działający na powierzchni skóry.
Niestety wraz z brudem zmywa z nas nasz płaszcz lipidowy co może doprowadzać do wielu chorób skóry np. zaostrzenia atopowego zapalenia skóry, trądziku młodzieńczego, podrażnienia spojówek ( „szczypie w oczy”). Jeśli jest w paście do zębów -może powodować częściej afty u ludzi. Z reguły producenci „ukrywają” go pod różnymi „tajemniczymi” nazwami zawierającymi słowa takie jak: sodium salt, lauryl, dodecyl, monodecyl itd. SLS może być więc szkodliwy dla niektórych z nas, ale czy może powodować raka? Jaki werdykt ? SLS nie ma na liście IARC, nie jest oznaczony jako oficjalny kancerogen, natomiast na skutek wielu doniesień internetowych
American Cancer Society oficjalnie wypowiedziało się ,że „rakotwórczość” SLS jest mitem internetowym i całkowitą nieprawdą.

Podsumowując raczej nie dostaniemy raka od częstego mycia się mydłem z SLS, ale ta substancja może być groźna dla nas ponieważ, jak to mówią „częste mycie, skraca życie”.  

3. Plastikowe zabawki dla dzieci.

Czyżby takie małe rzeczy, które dziecko może np. włożyć do buzi mogły być niebezpieczne dla maluchów i powodować raka ?

I tu znów odpowiedź na to pytanie nie będzie prosta, bo zależy kiedy została wyprodukowana i jakiego producenta by zapytać.
Po pierwsze zabawki zbudowane są z plastiku, który zawiera substancje nazywane ogólnie ftalanami.
W 2008 część ftalanów zostało wycofanych z produkcji zabawek, gryzaków i innych rzeczy dla dzieci przez CPSC Komisje bezpieczeństwa produktów konsumenckich Stanów Zjednoczonych .
Okazało się, że dziecko może przez ślinę wchłaniać te szkodliwe substancje co może być ryzykowne dla ich zdrowia.
Następnie w 2017 wycofano resztę ftalanów c( DinP i DIDp) jako surowce do produkcji zabawek dla dzieci.
Tej decyzji sprzeciwiła się stanowczo American Chemistry Council, ale nie mogła nic zrobić ponieważ ten zakaz jest chroniony prawem federalnym w USA.

Istnieją doniesienia naukowe mówiące iż niektóre ftalany powodują u myszy raka wątrobowo-komórkowego oraz białaczkę.
Na doniesienia naukowe o niebezpieczeństwach ftalanów nie mogła pozostać obojętna długo również Polska.

Polskie towarzystwo pediatryczne wydało dokument, w którym jednoznacznie ostrzega przed możliwością szkodliwego działania ftalanów i innych związków chemicznych. Podkreślają ich możliwy negatywny wpływ na rozrodczość i układ hormonalny małych dzieci.

Wydaje się, że od kwietnia 2018 roku zabawki plastikowe produkowane zgodnie z zaleceniami Amerykańskich organizacji konsumenckich są bezpieczne.
Jednakże te produkowane wcześniej mogą zawierać niektóre ftalany, których jeden jest zakwalifikowany do grupy 2B czyli możliwie rakotwórczych przez organizację IARC.
Obecnie uważa się, że dieta jest głównym źródłem najbardziej szkodliwego ftalanu. Tłuste pokarmy, takie jak mleko, masło i mięso są głównym źródłem. Badania pokazują, że ekspozycja na ftalany jest większa niż po spożyciu niektórych produktów żywnościowych, a nie w wyniku ekspozycji za pomocą butelek z wodą, jak to często się zdarza w przypadku plastikowej chemii.
W innym badaniu, przeprowadzonym w latach 2003-2010, analizującym dane od 9000 osób jedzących w restauracjach typu fast food stwierdzono: „Ludzie, którzy zgłosili jedzenie tylko trochę fast foodów, mieli poziomy DEHP wyższe o 15,5 procent, a poziom DiNP był o 25 procent wyższy niż tych, którzy twierdzili, że nie jedli.
Dla osób, które zgłosiły, że spożywają znaczną ilość, wzrost wyniósł odpowiednio 24% i 39%.”

4. Świeca zapachowa.

Kluczowy jest tutaj aspekt, że świeca jest zapachowa. To oznacza, że może mieć dwie potencjalne rakotwórcze substancje, pierwsza to ołów, z którego zbudowany jest knot, druga to parafina, której spalanie uwalnia ewidentnie rakotwórczy benzen.
Co ciekawe skład spalanych świec porównano do produktów spalania ropy z silników Diesla albo do dymu papierosowego, a są to jedne z najbardziej szkodliwych oparów w naszym życiu codziennym.
Benzen może powodować białaczkę, a ołów podejrzewa się, że może powodować np raka nerki ( Benzen wg organizacji IARC 1-czyli na pewno rakotwórczy, Ołów 2B -możliwie rakotwórczy dla ludzi). Ponadto benzen sprzyja zawałom serca. Jestem zdecydowanie za tym aby na pudełkach świec były umieszczane ostrzegawcze etykiety dotyczące ich szkodliwości dla zdrowia. Skoro na papierosach są, to czemu na świecach ma nie być ? Uważam, że trzeba kupować świeczki bez ołowianych knotów i głownie składające się z wosku pszczelego nie parafiny.

Jeśli ktoś będzie ciekawy jaka substancja jest rakotwórcza, to może wejść na stronę IARC międzynarodowej agencji badania na rakiem przy WHO i dowiedzieć się samemu.

Back to Top