Wszystko o kleszczach w pigułce.

Wszystko o kleszczach w pigułce.

Witajcie, sezon kleszczy w pełni, dlatego postanowiłem przybliżyć Wam wszystko co wydaje się istotne w tym temacie. Jak się chronić ? Jak usuwać kleszcze ? Jak sprawdzać czy jesteśmy chorzy ? Jakie objawy mogą nas zaniepokoić ? Jakie choroby są tu istotne ? Przygotujcie się na prawdziwą dawkę wiedzy. Zaczynamy !


Jak chronić się przed kleszczami ?

Amerykańskie wytyczne mówią tu o słynnym DEET (dietylotoluamidzie) jako o składniku preparatów, który najlepiej chroni skórę przed kleszczami. Problem jest tylko taki, że nie bardzo można go stosować u dzieci. Co jeszcze jest przebadaną dobrze substancją, która pewnie chroni ? Oczywiście słynny olejek z eukaliptusa cytrynowego, tutaj można pokusić się o preparat na rynku dostępny dla kobiet w ciąży lub dla najmłodszych pod warunkiem, że producent zadbał o bezpieczne stężenie tej substancji.

Nie zapominajmy o długich spodniach, butach i skarpetkach kiedy chodzimy po lesie lub parku. To już standard.

Jak usuwać kleszcza ze skóry ? Uwaga kontrowersje !

Na początek czego nie robić :

  • nie zalewamy kleszcza na skórze olejem, oliwą, ciepłą wodą czy masłem
  • nie wykręcamy go w żadną stronę północy, południa czy zgodnie z ruchem wskazówek zegara lub nie
  • nie czekamy z usunięciem go powyżej 36 h
  • Nie wyciskać
  • Nie przypalać,
  • Nie usuwać igłą.

Co robić ?

Kupić zestaw do usuwania kleszczy polecany w aptece lub użyć pęsety z zakrzywioną końcówką, chwycić za „główkę” i pociągnąć delikatnie w górę. (patrz rys. źr mp.pl)

Jakie choroby wywołuje kleszcz?

Dwie najważniejsze choroby, o których należałoby wspomnieć to borelioza z Lyme (wywołana przez Borrelia Burgdorferi przenoszonego przez kleszcze) oraz Kleszczowe Zapalenie Mózgu ( wywołany przez wirus kleszczowego zapalenia mózgu TBEV należący do rodziny Flaviviridae).

Objawy boreliozy są na wczesnym etapie dość charakterystyczne, to tak zwany rumień wędrujący (EM), który wygląda jak tarcza strzelnicza z czerwoną obwódką i punktem w środku. Najczęściej nie ma on kształtu koła tylko „nieregularnego jajka” i musi mieć średnicę powyżej 5 cm. Powstaje między 3, a 30 dni od pojawienia się kleszcza na skórze. To jest czas na obserwacje.
Rzadziej pojawia się tzw Borrelial lymphoma, czyli guzek sinoczerwony. Są też przypadki kiedy pacjent twierdzi, że nigdy nie miał żadnej zmiany skórnej, a mimo to zachorował.

Jakie jeszcze objawy może przynieść nam borelioza ? To bardzo trudne pytanie ponieważ mogą być one bardzo niespecyficzne. Oprócz skóry choroba ta może w późniejszych etapach zająć serce ( np zapalenie mięśnia sercowego- bóle w klatce, duże zmęczenie po małym wysiłku), neuroborelioza ( np bóle głowy trudne do leczenia ) lub spowodować bóle stawów (nawet u młodych ludzi).

Co z kleszczowym zapaleniem mózgu ? Tu okres wylęgania choroby to między 4-28 dni. Chorzy najczęściej skarżą się na złe samopoczucie, narastające osłabienie, bóle głowy i mięśni kończyn, a także bóle gałek ocznych. Czasem mogą wystąpić nudności, wymioty i bóle brzucha.

Mimo, że jest to rzadsza choroba , to dobra wiadomość jest taka, że jest na nią szczepionka, zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych.

Jak diagnozować ? Badać kleszcza ? Kolejne kontrowersje..

Zarówno amerykańskie, jak i polskie wytyczne nie każą badać kleszcza. Jeśli wystąpi rumień wędrujący lekarz od razu może podać antybiotyk. Amerykanie sugerują jednak, że czasem można zbadać czy kleszcz należy do gatunku, który przenosi boreliozę..i jeśli faktycznie przebywał on na skórze dłużej niż 36 h to można profilaktycznie podać antybiotyk.

W pozostałych przypadkach, jeśli są wątpliwości, należy wykonać badanie- TEST Elisa w kierunku przeciwciał IgM, ale uwaga… tu czai się pewna pułapka, przeciwciała IgM powstają najwcześniej 3 tygodnie po kontakcie z kleszczem, nie ma sensu zlecać ich wcześniej ( niestety nie da się takich badań zlecić w Polsce u lekarz rodzinnego w ramach NFZ). Przeciwciała „późne”, czyli IgG pojawią się najwcześniej 6-8 tygodni po kontakcie z kleszczem. Jeżeli mamy wątpliwości można również wykonać to badanie metodą Western Blot. Uwaga: przeciwciała IgG mogą również być u zdrowych ludzi po leczeniu boreliozy, dlatego nie ma sensu używać ich do „sprawdzenia” czy dalej jest się chorym.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej poczytaj źródła, które umieszczam poniżej, dużo zdrówka ! Pamiętajmy, że fachowcami największymi tu są lekarze ze specjalizacją „Chorób zakaźnych”. Do takiej poradni wysyłam pacjenta, jeśli mam wątpliwości.

  1. Clinical Practice Guidelines by the Infectious Diseases Society of America (IDSA), American Academy of Neurology (AAN), and American College of Rheumatology (ACR): 2020 Guidelines for the Prevention, Diagnosis and Treatment of Lyme Disease
    Clinical Infectious Diseases, Volume 72, Issue 1, 1 January 2021, Pages e1–e48,
  2. Diagnostyka i leczenie boreliozy z Lyme. Wytyczne 2018 .http://www.pteilchz.org.pl/wp-content/uploads/2018/11/borelioza_z_lyme_2018.pdf?fbclid=IwAR3CaYXaJHHOQvc8eaBpW8Rez3RQs95USD2Jjg-Ovh1PRL15_oYcQX4H9Zo
  3. Borelioza z Lyme Autorzy: Robert Flisiak, Jacek Szechiński, Jacek Mrukowicz https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.5.1.
  4. KZN prof. Kuchar https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/165554,kleszczowe-zapalenie-mozgu
  5. https://pulsmedycyny.pl/postepowanie-w-przypadku-wklucia-sie-kleszcza-966185
  6. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.19.1.26?fbclid=IwAR2KTWsvxgbFfMq1GtcT0a3zUtiIF-k5S73xw9ZoWWFL-xwIDRepNDkioRchttps://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/124079,czy-usuwac-glowke-kleszcza-jezeli-dojdzie-do-jej-oderwania

Back to Top